Uzaktan Çalışma Hataları #04 – Ofisi Eve Taşımak, Gideri İşçiye Yüklemez

Elektrik, internet, ekipman ve hatta evin bir bölümü: Uzaktan çalışmada işveren hangi masraflara ne ölçüde katlanmalı?

Uzaktan çalışma çoğu işletme bakımından ofis, enerji ve işletme maliyetlerini azaltabiliyor. Fakat işin maliyetinin bir bölümü, çalışma mekânı değişti diye kendiliğinden işçinin üzerine geçmiyor. Yakın tarihli Türk yargı kararları tam da bu noktada önemli bir uyarı veriyor.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin E. 2023/68, K. 2024/490, 06.03.2024 tarihli kararında, uzaktan çalışan işçinin elektrik giderinin fesih tarihinde ödenmemiş olması, işçinin haklı feshi ve kıdem tazminatı bakımından belirleyici oldu. İşçi 12.08.2021 tarihinde sözleşmesini feshetti; işveren elektrik giderini ancak 19.08.2021 tarihinde ödedi. Mahkeme, fesih anında ödenmemiş elektrik gideri bulunduğunu kabul ederek işçinin haklı nedenle feshettiği ve kıdem tazminatına hak kazandığı sonucuna vardı.

Bu kararın önemi yalnızca elektrik faturasında değil. Asıl soru şu: İşveren çalışanı evden çalıştırdığında hangi maliyetleri, ne ölçüde ve hangi yöntemle karşılamak zorunda?

1. Hukuki çerçeve: İşin gideri kural olarak işverene ait

Türk Borçlar Kanunu m. 413 uyarınca, aksine anlaşma veya yerel âdet yoksa işveren iş için gerekli araç ve malzemeyi sağlamakla yükümlüdür. İşçi kendi aracını veya malzemesini işin görülmesine özgülerse, kural olarak uygun bir karşılık ödenmesi gerekir.

Daha da önemlisi TBK m. 414’tür. Hükme göre işveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcamayı ödemekle yükümlüdür. Yazılı hizmet veya toplu iş sözleşmesiyle günlük, haftalık ya da aylık götürü gider ödemesi kararlaştırılabilir; ancak bu ödeme zorunlu harcamaları karşılayacak miktardan az olamaz. Zorunlu harcamaların kısmen veya tamamen işçi tarafından bizzat karşılanmasına ilişkin anlaşmalar ise geçersizdir. TBK m. 416 da gider alacağının kural olarak ücretle birlikte ödenmesini; düzenli masraf yapılıyorsa uygun avans verilmesini öngörür.

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği de sözleşmede işveren tarafından sağlanan iş araçları ve ekipmanı göstermeyi; çalışma mekânının düzenlenmesinden doğan maliyetlerin nasıl karşılanacağının taraflarca belirlenmesini ve üretimle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespit ve ödeme yönteminin sözleşmede düzenlenmesini ister.

Bu nedenle “uzaktan çalışma giderleri sözleşmede belirlenir” ifadesini, zorunlu giderlerin sıfırlanabileceği şeklinde okumak isabetli değildir. Sözleşmede belirlenmesi gereken asıl olarak giderin kapsamı, hesaplanma yöntemi, belge düzeni ve ödeme usulüdür.

2. Sakarya BAM: Elektrik gideri küçük bir kalem değildi

Sakarya BAM kararına konu olayda elektrik gideri, sözleşmenin sona ermesinden sonra ödenmişti. Mahkeme açısından kritik an fesih tarihiydi. O tarihte işçinin ödenmemiş elektrik gideri vardı. Mahkeme bunu, işçinin haklı feshi bakımından yeterli gördü ve kıdem tazminatına hak kazandığını kabul etti.

Kararın bize söylediği şey, birkaç yüz veya birkaç bin liralık bir masraf kaleminin muhasebe ayrıntısı olarak görülmemesi gerektiğidir. Uzaktan çalışmanın zorunlu giderlerinin sistematik biçimde karşılanmaması, ücret ve gider borçlarının ihlali boyutuna ulaştığında işveren açısından sözleşmenin sona ermesi ve tazminat riski yaratabilir.

3. Türkiye’de benzer kararlar: İnternet, teknolojik araçlar ve yemek

2026 tarihli akademik çalışmada aktarılan Kayseri BAM 7. Hukuk Dairesinin E. 2021/2376, K. 2022/172, 27.01.2022 tarihli kararında, uzaktan çalışma için gerekli teknolojik araçlar, iletişim araçları ve internet hizmetinin işveren tarafından karşılanması gerektiği belirtiliyor.

Aynı çalışmada aktarılan İzmir BAM 9. Hukuk Dairesinin E. 2022/2307, K. 2024/1185, 09.05.2024 tarihli kararında ise pandemi döneminde evden çalışan işçinin yemek yardımı talebinin kabulünde hata görülmüyor. Yemek yardımı teknik anlamda her zaman “gider iadesi” değildir; ücret eki veya sosyal hak niteliği taşıyabilir. Bununla birlikte karar, uzaktan çalışma düzenine geçişin mevcut yan hakları kendiliğinden ortadan kaldırmadığını göstermesi bakımından önemlidir.

4. İşveren ne kadar ödemeli?

Bu noktada en önemli yanlış anlaşılmayı önlemek gerekir: Sakarya BAM kararı, “evden çalışan işçinin tüm elektrik faturası işverene aittir” şeklinde genel bir oran koymuyor. Türk hukukunda elektrik veya internet için herkes bakımından geçerli sabit bir yüzde de bulunmuyor.

Daha doğru yaklaşım giderleri ayırmaktır.

• İşverenin iş için zorunlu tuttuğu özel yazılım, lisans, güvenlik anahtarı, yazıcı sarfı veya yalnızca iş için kurulan internet hattı gibi doğrudan giderlerde tam karşılama esastır.
• Laptop, ekran, telefon, kulaklık gibi iş araçları kural olarak işveren tarafından sağlanmalı; işçinin kendi ekipmanı kullanılıyorsa karşılık ve kullanım koşulları önceden düzenlenmelidir.
• Evde zaten bulunan internet, elektrik veya telefon gibi hem özel hem mesleki kullanılan hizmetlerde iş kullanımına isabet eden makul payın belirlenmesi gerekir.
• Götürü aylık “home-office gideri” belirlenebilir. Ancak TBK m. 414 uyarınca bu tutarın zorunlu giderleri gerçekten karşılayacak seviyede olması gerekir.
• Çalışma mekânının masa, sandalye, aydınlatma veya diğer düzenlemeleri bakımından Uzaktan Çalışma Yönetmeliği maliyet paylaşım yönteminin önceden belirlenmesini ister; ayrıca iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ayrı olarak gözetilmelidir.

5. İsviçre: Evin bir odası da gider olabilir

İsviçre Federal Mahkemesinin 4A_533/2018 sayılı, 23.04.2019 tarihli kararı karşılaştırmalı hukuk bakımından özellikle dikkat çekici. İşveren, çalışana kalıcı ve uygun bir çalışma yeri sağlamamış; çalışan evindeki bir odayı çalışma odası ve arşiv olarak kullanmıştı.

İşverenin savunması, çalışanın bu odayı zaten kiraladığı ve home-office nedeniyle ayrıca bir oda kiralamadığı yönündeydi. Federal Mahkeme bunu belirleyici bulmadı. Uygun bir işyeri sağlanmıyorsa evdeki çalışma altyapısının iş için zorunlu hâle gelebileceğini kabul etti. Çalışana özel odanın işyeri ve arşiv olarak kullanımı için toplam 1.425 CHF tazminat verilmişti; aylık 150 CHF üzerinden yapılan yargısal tahminin keyfî olmadığı sonucuna varıldı.

Bu karar, “işçi zaten o evi kiralıyordu” savunmasının her hukuk sisteminde yeterli olmadığını gösteriyor.

6. Fransa: Evin profesyonel kullanımı ayrı bir yük

Fransız Cour de cassation’ın 7.04.2010 tarihli kararlarında, çalışanın özel konutunun işverenin talebiyle profesyonel amaçla kullanılmasının özel yaşama müdahale oluşturan ayrı bir yük olduğu ve bunun tazmin edilmesi gerektiği kabul edildi.

Bu yaklaşım güncelliğini de koruyor. Cour de cassation, 19.03.2025 tarihli kararında çalışana fiilen profesyonel bir mekân sağlanmamışsa veya işin telework biçiminde yapılması kararlaştırılmışsa, konutun profesyonel kullanımı nedeniyle tazminat istenebileceğini yeniden vurguladı. 2.04.2025 tarihli başka bir kararında da, çalışanın idari görevlerini yapabilmesi için işveren tarafından gerçekten kullanılabilir bir işyeri sunulup sunulmadığının araştırılması gerektiğini belirtti.

Türkiye bakımından bugün “home-office oda kirası”nın her uzaktan çalışana otomatik olarak ödenmesi gerektiğini söylemek mümkün değil. Ancak karşılaştırmalı hukuk, işverenin ofis alanından tasarruf ederken işçinin özel alanını düzenli ve zorunlu biçimde iş organizasyonuna tahsis etmesinin ekonomik değeri bulunduğu yönünde gelişiyor.

7. İşverenler için uygulama modeli

En güvenli yaklaşım, giderleri uzaktan çalışma ek protokolünün bağımsız bir bölümü hâline getirmektir. En az şu konular açıkça düzenlenmelidir:

• Hangi araç ve ekipmanı işveren sağlayacak?
• İşçinin kendi ekipmanını kullanması mümkün mü; mümkünse karşılığı ne olacak?
• Elektrik, internet, telefon ve sarf giderleri nasıl hesaplanacak?
• Aylık götürü ödeme varsa tutar ve revizyon yöntemi nedir?
• Olağanüstü veya götürü bedeli aşan zorunlu giderler nasıl belgelenecek?
• Giderler hangi tarihte ödenecek?
• Hibrit çalışanlarda uzaktan çalışma günü sayısı hesaba nasıl yansıyacak?
• Çalışma alanı ve ergonomi için hangi düzenlemeler yapılacak?

Özellikle “ücrete bütün giderler dahildir” şeklindeki genel ve soyut hükümlerden kaçınılmalıdır. Zorunlu giderleri fiilen karşılamayan bir düzenleme, TBK m. 414 karşısında işvereni korumayabilir.

Sonuç

Uzaktan çalışma işyerini ortadan kaldırmıyor; yalnızca işin görüldüğü yeri değiştiriyor. İşveren ofis maliyetinden tasarruf ederken, işin elektrik, internet, ekipman ve çalışma alanı maliyetini sessizce çalışana devredemez.

Sakarya BAM’ın elektrik giderine ilişkin kararı bunun en somut örneklerinden biri: küçük görünen bir gider, fesih tarihinde ödenmediği için haklı fesih ve kıdem tazminatı sonucuna kadar ulaştı.

Bundan sonraki tartışma artık yalnız “işveren ödemeli mi?” değil. Asıl soru, hangi giderin ne ölçüde iş için zorunlu olduğu ve bunun nasıl şeffaf, ölçülebilir ve sürdürülebilir bir sisteme bağlanacağıdır.

Karar künyesi

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/68, K. 2024/490, 06.03.2024.

Kaynaklar

1. Aysu Eren Yüce / Aslı Naneci Arıcı, “Covid-19 Sonrası Yeni Normal ve Uzaktan Çalışma”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 1, Mart 2026.
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 413-416, Adalet Bakanlığı Mevzuat Genel Müdürlüğü.
3. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği, RG 10.03.2021, S. 31419.
4. İsviçre Federal Mahkemesi, 4A_533/2018, 23.04.2019.
5. Cour de cassation, Chambre sociale, 07.04.2010; 19.03.2025; 02.04.2025.

Bu yazı ilk olarak 12 Ağustos 2026 tarihinde LinkedIn’de yayımlanmıştır: Ofisi Eve Taşımak, Gideri İşçiye Yüklemez