ELEKTRİK PİYASALARINDA LİSANS İPTALLERİ

Elektrik piyasasında işlem yapabilmek için EPDK’(Elektrik piyasası denetleme kurulu) dan lisans alınmasına bağlıdır. Lisans alınması hem bürokratik işlemler nedeniyle zorlu, hem de kapasiteye göre değişmekle birlikte önlisans başvurularında 5000000 TL’ye, lisans başvurularında 78600000 TL’ye varabilen teminatlar gerekmesi, yapılacak yatırımın değerinin yüksekliği gibi nedenlerle maliyetli olması sebebiyle son derece ciddi mali risk taşıyan bir süreçtir. Bu nedenle lisans iptalleri yatırımcılar için en önemli risklerdendir. Enerji üretimi kamu düzenine ilişkin kabul edildiğinden bu alandaki mevzuat ağırlıklı olarak emredici hükümlerden oluşmakta ve kurumun çok sıkı denetimine tabi olmaktadır.

Ülkenin geçmekte olduğu süreç bağlamında durum incelendiğinde son derece geniş yetkilere sahip kurumun kararı ile yapılan lisans ve önlisans iptal işlemlerinin politik nedenlere dayandırılması, keyfi hatta yolsuzluğa dayalı iptallerin yapılmasına olanak vermekte ve bu konuda önemli şaibelere yol açmaktadır.

İptal sebepleri:

Önlisans İptali:

Yönetmeliğin 19. Maddesi gereği

1. a) Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında, lisans alınıncaya kadar, veraset ve iflas nedenleri dışında, önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısının doğrudan veya dolaylı olarak değişmesi, payların devri veya birleşme ve bölünme gibi payların devri sonucunu doğuracak iş ve işlemlerin yapılması durumunda
2. b) Kurum tarafından belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, bu kapsamda Kanunun 16 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkraları çerçevesinde iptal edilir.

Ülkemizde özellikle 15 Temmuz darbe girişimi sonrası bir çok şirket TMSF’ye devredilmiştir. Devir devredilen kurumun “temettü hariç ortaklık haklarının da” kuruma devri anlamına gelmektedir. Gerek bu nedenle a bendi uyarınca gerekse el koyma nedeniyle belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilememesi nedeniyle bir çok kurumun lisansı iptal edilmiştir.

 Lisans iptali

Yönetmeliğin 27. Maddesi gereği “mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin ilgili lisansta belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi” ve/veya  “Elektrik Piyasaları Kanunu’nun 11. Maddesinin g bendi gereği “Lisans verilmesine esas olan şartların lisansın yürürlüğü sırasında ortadan kalktığının veya bu şartların baştan mevcut olmadığının saptanması halinde” iptal edilirler.

Yönetmeliğin 27. Maddesi gereği yapılan iptaller uygulamada mücbir sebebin veya lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebebin varlığının objektif kriterlere göre belirlenmediği iddiası ile şikayet ve davalara konu olmaktadır. Kanunun 11. Maddesi gereği yapılan iptaller ise lisans verilmesinde yolsuzluk ve özellikle paralel yapının üyelerine şartları karşılamadığı halde lisans vermiş olması nedeni ile iptaller gerçekleşmiştir.

İptal halinde teminat ve yatırımların durumu ve iptale karşı başvurulabilecek yollar

İptal durumunda teminatlar irat kaydedilmekte yani iade edilmeyerek hazineye gelir kaydedilmektedir. Ayrıca lisans alınmış olması veya önlisansın lisansa dönüşeceği beklentisi ile yapılan yatırımlar konusuz kalmaktadır. Birçok tedarikçiye, çalışana, taşerona vb. kişi ve kurumlara bu bağlamda verilmiş olan taahhütlerin yerine getirilememesi nedeni ile uğranılan zararın tazmini de göz önüne alındığında iptalin sonucunun vahameti ve etkilediği kişi ve kurum sayısı da gözle önüne serilecektir.

İptal bir idari işlem olduğundan karara karşı idari yargılamaya gidilmesi mümkündür. Ancak, özellikle FETO-PYD kapsamında yapılan iptallerde bu alandaki sanık ve dava sayısının büyüklüğü, yapılması gereken incelemenin hassaslığı ve boyutu düşünüldüğünde hızlı bir yargılama sürecinin yürütülemeyeceği de açıktır.